Meer nieuws
Namaak, bestrijden of vermijden?
Geschreven op 09/04/2009
Tussen oktober 2007 en december 2008 heeft de Economische Inspectie in ons land 145.000 stuks namaakgoederen in beslag genomen. Merken zoals Disney, Dior en Nike zijn daarbij nog steeds gegeerde doelwitten, maar de laatste jaren heeft de georganiseerde misdaad haar namaakproductie sterk gediversifieerd. Men kan intussen stellen dat alle courante gebruiksgoederen nagemaakt worden. Op wereldvlak zou niet minder dan 7 tot 10% van de markt uit namaakproducten bestaan. Dit vertegenwoordigt een waarde van 450 miljard euro. Hoe kan u als ondernemer verhinderen dat uw producten gekopieerd worden? Bent u er trouwens zeker van dat u niemands rechten schaadt? En wat kan u doen als u merkt dat u gekopieerd wordt?
Wat is namaak?
De term namaak wordt gebruikt voor inbreuken op het industrieel eigendomsrecht: merken, octrooien, kwekersrecht, tekeningen en modellen. Piraterij slaat op inbreuken op auteursrechten zoals het kopiëren van films, muziek, software,… Namaak en piraterij zijn dus verwant, het zijn beide schendingen van het intellectueel eigendomsrecht.
Wetgeving
Tot september 2007 was in België enkel de namaak van merken strafrechtelijk gesanctioneerd. Op 1 oktober 2007 is een nieuwe wet betreffende de bestraffing van namaak en piraterij in werking getreden, die ook voor de andere intellectuele eigendomsrechten strafrechtelijke sancties voorziet. Deze wet stelt de overheid en de houders van intellectuele eigendomsrechten in staat efficiënter op te treden tegen namaak en piraterij.
Naast de Administratie der Douane en Accijnzen (FOD Financiën) die vooral de in- en uitvoer in het oog houdt, is ook de FOD Economie en de politie nu bevoegd voor het opsporen en vaststellen van inbreuken. Binnen de FOD Economie werd hiervoor een speciale cel Namaak opgericht.
Belangrijk in dit verband is ook nog dat de bevoegde diensten direct kunnen optreden tegen een inbreukpleger, dus zonder voorafgaande klacht. Vroeger was vervolging alleen mogelijk na indiening van een klacht door de benadeelde partij (= de houder van de rechten). De nieuwe wet heft deze voorwaarde op.
Namaak vermijden
Een eerste stap in een goed beheer van intellectuele eigendommen is natuurlijk ze formeel beschermen of registreren. Zo geniet een geregistreerd model meer bescherming dan een niet-geregistreerd model. Ook voor automatisch verkregen rechten zoals auteursrecht is registratie aangewezen om datum en auteur ondubbelzinnig vast te leggen.
Sommige producten (zoals software) laten toe het product zelf te versleutelen of te encrypteren zodat het niet gekopieerd kan worden. Waar mogelijk is dit natuurlijk aangewezen. Voor de meeste producten is dit echter geen optie.
In dat laatste geval komt het er vooral op aan de eigen op de markt gebrachte producten te kunnen onderscheiden van nagemaakte producten. Hiervoor zijn tal van markeringstechnologieën beschikbaar. Sommige markeringen zijn zichtbaar, maar moeilijk na te maken, anderen zijn onzichtbaar en vereisen apparatuur om gedetecteerd te worden. Welke markering aangewezen is, hangt onder andere af van het materiaal van het betrokken product (kunststof, textiel, elektronica, …), maar ook van zijn waarde. Elke markeringstechniek heeft immers zijn eigen kostprijs.
Namaak bestrijden
Zowel houders van rechten als consumenten kunnen rechtstreeks klacht indienen bij de FOD Economie. De contactgegevens en een online klachtenformulier staan op de website.
Elke klacht wordt opgevolgd. De inspecteurs van de cel Namaak hebben ruime bevoegdheden gekregen. Zij mogen zonder voorafgaande verwittiging binnenvallen in handelszaken, opslagruimtes, vervoermiddelen, … en goederen en documenten in beslag nemen.
In vergelijking met de vroegere situatie, waar de rechthouder er veel meer alleen voor stond, is dit alleszins een enorme vooruitgang. Alle bestaande mogelijkheden voor de rechthouder blijven natuurlijk behouden: zelf of via een deurwaarder bewijzen verzamelen, de inbreukmaker in gebreke stellen, onderhandelen met de inbreukmaker (zelf, via arbitrage of via bemiddeling), en in het ergste geval, een procedure voor de rechter met eventueel voorafgaand beschrijvend beslag.
Zorg vóór je iets doet, echter altijd dat je recht in je schoenen staat. Kijk na of je eigen intellectueel eigendomsrecht nog geldig is. En evalueer kritisch of de namaak goederen wel degelijk inbreuk maken op jouw rechten. Als je te licht over deze stappen gaat, riskeer je immers op jouw beurt een eis tot schadevergoeding van de inbreukmaker te ontvangen.
Elke De Rijck
